Սուրիոյ  հայ  մայրերը

Անոնք, որ   վերջին վեց տարիներուն         ցաւը   իր սրտին    երկրէ երկիր եւ քաղաքէ քաղաք քալեցին:  Անոնք, որ  իրենց  զաւակներուն    սպիտակ  դագաղներուն առջեւ՝      լուռ      իրենց  վէրքը  փակեցին:

Անոնք, որ իրենց    զաւակներուն  թաղման  վայրը չիմացան:  Ու վերջապէս  անոնք, որ մինչեւ այս  պահը   իրենց զաւակներու  վերադարձին կը սպասեն….

Սուրիոյ  հայ  մայրերը:  Ինչքան        ցաւ տեսան  այդ  մայրերը:

Այս տողերը կը գրուին  պահու մը, երբ   Տէր  Զօրի մէջ        իրենց   զինուորական ծառայութիւնը կատարող հայորդիներէն     նոր տեղեկութիւններ կը հասնին:

Վերջին   տարիներուն  եղած   լռութիւնէն եւ անորոշութիւնէն ետք  պարզ կը դառնայ, որ Տէր  Զօրի  մէջ        հայ զինուորներ կան,  որոնք ողջ- առողջ  են եւ կը շարունակեն իրենց ծառայութիւնը այնտեղ:

Տէր Զօրը  խորքին մէջ  խոիրհրդանշական իմաստ  մ’ունի մեզի համար:

Առանց    մտնելու   այդ  քաղաքէն       «ժայթքող»          զգացական     շղարշին  մէջ  պէտք է   արձանագրել,  որ  Տէր Զօրէն  առաջ  ալ   Սուրիոյ հայ մայրերը        մեծ տառապանքներ ապրեցան:

Հալէպի մէջ,   այդ քաղաքի   գիւղական  հատուածներուն,   Դամասկոսի մէջ, Տարհայի մէջ,   Լաթաքիոյ  եւ Քեսապի մէջ   եւ նոյնիսկ  Սուրիոյ պատերազմի  ամէնէն «կարմիր»   կէտը համարուող   Ռաքքայի մէջ  ալ  մեր  մայրերը   կորուստներ  ունեցան,  ցաւ ունեցան,   վէրք ունեցան:

Մեր կ’ըսեմ, որովհետեւ  Սուրիոյ  ամբողջ   պատերազմի  ընթացքին անոնք էին, որ  հայութեան  պատիւը բարձր պահեցին:

Այո    Սուրիոյ  հայ  մայրերը, պատիւի,        փառաց պսակի   արժանի  եղողներն են:

Մենք չէինք, որ հայութեան   պատիւը բարձր պահեցինք:

Մենք չէին, որ  Երեւանի   կամ   Պէյրութի, Լոս Անճելոսի  կամ     Մոնթրէալի   ճաշարաններու     բազկաթոռներուն  նստած եւ մեր ուտելիքներու   պատկերները քաղելով հայութեան

Փառքն ու պատիւը   հիւսեցինք:

Ճիշդ է, որ Սուրիոյ պատերազմը   մեր    ընտրանքով  կամ  մեր «սրտով»  եղած  պատերազմ մը չէր:  Մենք պատերազմի սիրահարներ չէին ու այդ    վիշապի թեւերով  մեր վրայ  թեւածող        պատերազմը  թունաւոր       կաթիլներ   դրաւ   ամբողջ հայութեան    մարմնին մէջ:

Պահանջուածը   կեցուածք էր թերեւս  ու Սուրիոյ հայ մայրերը   այդ կեցուածքը  պահպանեցին:

Պահանջուածը       սուրիական հայրենիքին հանդէպ   յարգանքի  խօսք մըն էր ու անոնք ըսին այդ խօսքը:

Մենք  քաղաքականութեան մասին չէ, որ կը խօսինք, այլ մարդուս    հաւատարմութեան, իր կերած  պնակին  ու խմած  ջուրի հորին մէջ  քար չնետելու մասին  է, որ կը խօսինք: Ու այդ պարագային ալ    Սուրիոյ  հայ  մայրերը     տուին  մեր պատասխանը:

Ամբողջ հայութեան   պատասխանը:

Նորութիւն եւ գաղտնիք մը բացայայտած  չենք ըլլար,   եթէ   անգամ մը եւս    կրկնենք  Հայաստանի  Հանրապետութեան     պատասխանատու մարմիններուն կեցուածքը   Սուրիոյ պատերազմին  մասին, որ  առողջ  եւ  ամբողջ  հայութեան շահերէն բխող   կեցուածք մըն էր:

«Մենք  այս  պատերազմին մէջ  կողմ չենք» ըսին Հայաստանի  մարմինները, ու ճիշդ  ըրին:

Ճիշդ էին, որովհետեւ մեր շահերէն, մեր անվտանգութեան    հիմնախնդիրներէն ու ազգային   տեսլականէն հեռու էր   այդ պատերազմին մէջ   կեցուածք մը ունենալու         եւ արկածախնդրութիւններ   ընելու      վտանգաւոր ընտրանքը:

Այսօր ալ նոյնն է:

Հայութիւնը   այսօր ալ   կողմ չէ այդ պատերազմին  մէջ ու մեր բոլորին  շահերը կը թելադրեն, որ   Սուրիոյ տագնապը հանգուցալուծուի միմիայն քաղաքական       համաձայնութեամբ , խաղաղարար     ճիգերով եւ    հարցերը   երկխօսութեամբ լուծելու   տրամաբանութեամբ:  Անշուշտ,  եթէ  դժգոհ   կողմերուն մօտ  երկխօսութեան սեղանին նստելու տրամադրութիւնը կայ:

Այս բոլորէն անդին սակայն,    յստակ է,  որ սուրիահայութեան   բազմապիսի  խնդիրներուն լուծումը    այսօր,  աւելի   քան   որեւէ ժամանակ   մարտահրաւէր  է ամբողջ  հայութեան:

Տարիներ    անց      պարզ պիտի  դառնայ, որ Սուրիոյ   պատերազմի ողջ  տեւողութեան մեր մայրերը, Սուրիոյ հայ մայրերը բարձր  պահեցին  մեր անունն ու պատիւը:

Անոնք  արիւն   տուին  այդ երկրին, իրենց արգանդէն    ծնած    զաւակներու կեանքը  դրին     ի սպաս  այդ    երկրին, որ     երկար  ժամանակէ ի վեր, ոչ միայն ծննդավայր  այլ նաեւ երկրորդ հայրենիք դարձաւ   շատ- շատերու:

Ու այսօր   աւելի քան որեւէ  ժամանակ  մենք    բաւարար   պատճառները ունինք  յայտարարելու եւ  ըսելու, որ Սուրիոյ   հայ մայրերը  մեր  բոլորին փառաց պսակն  են:

Մեր   կրօնական  թէ աշխարհիկ մարմիններն ալ  պարտաւոր   են ամենայն յարգանք,  սէր եւ պատիւ ցուցաբերել այդ մայրերուն ու անոնց  վերաբերմունքը   սահմանափակուած  պիտի չըլլայ    լոկ բառերով:

Անոնցմէ շատ- շատերը    այսօր     յայտնուած են աշխարհի  տարբեր անկիւններուն մէջ: Անոնցմէ շատերն ալ    սեւեր հագած կը սպասեն, որ իրենց   որդիներուն շիրիմները  յայտնաբերուին, որպէսզի աւելի ուշ     պատշաճ  ձեւերով  թաղման   խորհուրդին արժանան եւ  հանգչին  Հալէպի   ազգային գերեզմանատան   մէջ:

Այս բոլորին   հետ զուգահեռ  ու  անսալով  մեր խղճի ձայնին, պէտք է   պատիւ ընենք այդ մայրերուն, որոնք  մեր սրբութիւն սրբոցն  են:

Անոնք    փրկեցին մեր պատիւը եւ արժանի  են պատիւի:

Սուրիոյ հայ   մայրերը  մեր  գլխուն թագն  են:   Բարձր   պահենք այդ թագը:

Բարձր պահենք այդ պատիւը:

«Զիլ Խօսք»

 

Advertisements

Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը. 42 Տարուան պատմութիւն

lebanon

 

13 Ապրիլ  1975-ին      կայծը  կը տրուէր Լիբանանի   քաղաքացիական պատերազմին, որ  կը  տեւէր  15   տարի:  Պաղեստինցի տասնեակ  զինեալներ (Եասէր Արաֆաթի հիմնադրած «Պաղեստինի ազատագրութեան  կազմակերպութեան» (ՊԱԿ) անդամներ) կը սպաննուէին    քրիստոնայ «Փաղանգաւոր» կուսակցութեան  զինեալներու  կրակով:  Հազարաւոր  զոհերու պատճառ դարձած   պատերազմին   պատճառը,  միայն  պաղեստինեան զինուորական  ներկայութիւնը  չէր,  այլ  կային  բազմապիսի  պատճառներ,  որոնք   տարբեր   առիթներով  «գլուխ  ցցած էին»,  առանց անոր ալ   «ներքին    համերաշխութեան»   հարց ունեցող   Լիբանանի  մէջ:Լիբանանի  հիմնական  հարցը,   որ ցայսօր ալ  կը շարունակէ մնալ  «աքթուալ»   համայնքային դրութեան  հարցն է:Երկրի   տարբեր  քաղաքական   հոսանքներուն  բնորոշ է, որ անոնցմէ մէկն ու միւսը  ունենան իրենց    «նախասիրութիւններ»ը եւ այդ  հաշիւներով   ներկայանան  քաղաքական   թատերաբեմ:    Այդ բեմին  վրայ  ընթացող   դէպքերը,      մինչեւ 1990   թուական        «կը  ներկայացուէին»  արիւնալի  տեսարաններով  ու  ատկէ  ետք է, որ   Լիբանանը իրենց միջեւ  «նամակատուփ»  դարձուցած  շրջանային   ուժերը     կը դնէին «խաղի»  հիմնարար  կանոններ, ուր կ’արգիլուէր   ցանկացած  տարակարծութիւնը  մեծ   եւ համատարած բախումներու վերածելը:  Մինչեւ սուրիական    պատերազմին սկիզբը     Լիբանանի  մէջ կարեւոր ազդեցութեան   ուժ    ունէր      Դամասկոսը, իսկ այսօրուան    դրութեամբ  այդ  դերը նուազած է:  Կան նոր «հովանաւորներ», որոնք  կոչուած են պահպանել  երկրի ներքին  կայունութիւնը եւ տարբեր միջոցներով    ապահովել      Լիբանանի    «ժողովրդավարական  խաղ»ը:  Մէկ կողմէ Թեհրանը  եւ միւս կողմէ  Սէուտական Արաբիան   ստեղծած  են      բախման «յատուկ  կանոններ», որոնցմէ դուրս  գալը  ցանկացած կողմի համար  կրնայ դառնալ «մահացու» քայլ: Ու այս  բոլորէն  զատ   ալ  Ռուսաստանի դէպի Միջին Արեւելք «նոր վերադարձ»ը  ստեղծած է  հաւասարկշռութիւններու ընդհանուր     յարաբերակցութիւն մը:

Այս բոլորին  առընթեր այսօր Լիբանանի մէջ կ’ապրին  շուրջ 70    հազար հայեր  ու կան  մոտաւորապէս 15   հազար    սուրիահայ   «փախստականներ»:   Հակառակ տարբեր շրջաններու երեւացած   ներքին  լարումներուն լիբանանահայութիւնը այսօր կը  ներկայանայ, որպէս  բաւական    կուռ   համայնք,  որ ունի իր առաջնահերթութիւնները եւ կը գործէ  ընդհանուրի շահերէն բխող  օրակարգով:

Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը ունի  42    տարուան   «վաղեմութիւն», բայց   յստակօրէն  կ’ուրուագծուի,  որ   տարբեր   «հաւատարմութիւններ» ունեցող  կողմերը կրնան, որեւէ պահու      վերստին իջնել      ընդհանրումներու   հրապարակ  եւ     լրատուական   դաշտին,  կամ քաղաքական  առօրեային   մէջ    ընդգծուող   տարակարծութիւնները վերածել իսկական բախումի:

 

Լիբանանի  ներկայ փուլը  երկրի   կապոյտ  ջուրերուն մէջ  յայտնաբերուած  «սեւ ոսկի»ի   խնդիրն է, որուն   ճիշդ  շահագործումը  կրնայ   մեծ պարտքեր ունեցող պետական    համակարգը    փրկելու իրական   միջոց մը     դառնալ:

Կազի  պաշարներու օրակարգէն զատ կայ նաեւ սուրիական  պատերազմին խնդիրը, որ  կրնայ     անկանխատեսիլօրէն տարածուիլ եւ  իր   հրդեհներուն մէջ առնել  Արեւելքի երբեմնի  Փարիզ ՝ Պէյրութը:

 

 

Սագօ Արեան

«ԱԶԳ»

14.04.2017

Միջին Արեւելքի արիւնը դէպի ո՞ւր

yemen   ՄԱԿ-ի կողմէ  հրապարակուած  տեղեկագրին համաձայն,  եթէ  Եէմէնի  իրավիճակը շարունակէ այս   կերպ մնալ, ապա    երկրի  22     նահանգներ (Եէմէնի  բնակչութեան 60  տոկոսը) կանգնած պիտի ըլլան    սովահարութեան վտանգին դիմաց:

Իր երկրորդ տարին  լրացնող  Եէմէնեան   պատերզամին հետեւանքով զոհուած է աւելի քան 10.000 մարդ    իսկ վիրաւորեալներուն թիւը կը գնահատուի  30 հազարով:     Սիւննի – շիիթ հակամարտութեան  օճախ համարուող Եէմէնը,  Սուրիոյ պատերզամէն ետք    կը  գրաւէ    աշխարհի «թէժ կէտերու քարտէզ»ի   առաջնագոյն   դիրքը:      Երկրի  մէկ հատուածին  մէջ    եղող  Հաուսի զինեալներուն դէմ սկիզբ առած    զինուորական  գործողութիւնները   վերածուած են  համընդհանուր պատերազմի եւ    իրենց «քաղաքական      կամք«ը  պարտադրել  փորձող հակամարտող  ուժերը   կ’իրականցնեն   ծանրագոյն աստիճանի  սպանդներ, որոնք   ապագային պիտի      ներկայացուին «պատերզմական ոճիր»    անուան տակ:

 

Միջին Արեւելքը կը շարունակէ մնալ «արեան  աւազան»:Չքաւորութեան,  անգործութեան եւ  մարդկային արժանավայել կեանքի   պայմաններու   բացակայութեան         պատճառով   առկայ    տարակարծութիւնները  կը շարունակեն  պատճառ   հանդիսանալ  արիւնալի  բախումներու:

Պատերազմի բոլոր տեսակի արդիական միջոցները,  զէնքերը, բռնութիւնը, անմարդկային ոճիրները , ինչպէս երէկ  այսօր ալ         անկարող են   ցանակցած խնդրի    տրամաբանական ելք, կամ լուծում    ապահովել:

Մարդկային  կեանքին   հանդէպ  անարգանքը,  անմեղ  զոհերու  թափուած  արիւնը  եւ  համատարած    աւերածութիւնները աւելիով կը բարդացնեն        իրավիճակները:

Ու այս բոլորէն  անդին        կը լսուին   բարձրաձան  հարցադրումներ  այն մասին, թէ    Միջին Արեւելքի մէջ այսօր   «եռացող արեան»  ճակատագիրը ի՞նչ  պիտի  ըլլայ:

Ո՞ւր  պիտի  երթայ     ողբի  օճախներու վերածուած  քաղաքներուն  մէջ           գլուխ բարձրացուցած թշնամանքը,   ատելութիւնը,   քէնը  եւ մահուան  ուրուականը :

 

Այս բոլորին դիմաց  «խաղ»ին հետեւող   տէրութիւններ, արդեօք զերծ պիտի մնա՞ն  այս արիւնէն:

Կամ թէ    աշխարհին, որպէս  քաղաքակրթութեան  օրրան ներկայացող     շէնշող մայրաքաղաքաներ հեռու  պիտի  մնա՞ն   արիւնալի այս  «խաղերու»ն հետեւանքներէն:

 

Օրեր առաջ     Լոնտոնի մէջ  տեղի ունեցած  ահաբեկչութիւնը  կը ցնցէր ողջ  աշխարհը:  Մօտիկ  անցեալին  իսլամական  ըմբռնումներ ունեցող  , հետապնդուած , բայց չդատուած  իսլամիստը Պըրմինկհըմ  քաղաքէն Լոնտոն հասնելով          ահաբեկչական  «փոքր» արարք մը կը կատարէր  ահ ու  սարսափի   մթնոլորտ մը ստեղծելով, ոչ միայն  Մեծն Բրիտանիոյ   այլ ամբողջ արեւմուտքի  մէջ:

Ի՜նչ  խօսք,  որ եղածը դատապարտելի էր:  Ի՜նչ  խօսք,  որ     մարդկային   անմեղ  կեանքեր խլած  իսլամիստը  արժանի էր  խստագոյն պատիժի:

 

Խնդիրը սակայն այստեղ չաւարտիր:

Արեւմտեան  աշխարհը կը շարունակէ  ցուցաբերել  նոյն      կեղծաւոր մօտեցումը, խորքային   արմատներ ունեցող տագնապը, որպէս «ահաչբեկութեան դէմ պայքար»  ներկայացնելով:

 

Խնդրեմ  պարոնայք, ո՞վ է ահաբեկիչը: Ո՞ւր ծնաւ, ո՞ւր աճեցաւ եւ ի՞նչպէս Եւրոպա  հասաւ այդ ահաբեկիչը:

 

Տարբեր առիթներով  գրուած է այս խնդրին մասին, գրուած է նաեւ,  որ   այսօր ստեղծուած  իրավիճակին հետեւանքով   Եւրոպան  կրնայ    «շատ թէժ»   եւ մոխրագոյն  օրեր  ապրիլ:

Վախնալու կամ վախցնելու համար չենք գրեր այս տողերը, այլ անգամ մը եւս  ըսելու, որ այսօր  Դամասկոսի,  Տարհայի,     Ռաքքայի, Եէմէնի  տարբեր քաղաքներուն մէջ   լոյս աշխարհ եկող անմեղ  երեխաներէն իւրաքնաչիւրը   «բոթէնցեալ» «ահաբեկիչ» է:

«Ահաբեկիչներ», որոնք       կը ծնին, կը շնչեն, հասակ կ’առնեն ու կը մեծնան   ահաբեկչութիւն  «բուրող» եւ ահաբեկչութիւն «ջամբող»  միջավայրներու մէջ:

 

Այդ միջավայրերու ստեղծումն լ պատահական   չէ:  Այդ միջավայրերու գոյացումն ալ պատահականութեան  եւ   բախտի  առիթներուն չէ  ձգուած:

 

 

Այս բոլոր հարցադրումներն է, որ կը հնչեն ու դեռ պիտի  հնչեն, ամէն  անգամ, որ  Լոնտոնի, Պերլին, Փարիզի եւ Պրիւքսէլի մէջ մահմետական  երիտասարդ մը   դանակը ձեռքին առնելով կը  վազէ   իր «անմեղ»  զոհերուն ետեւէն:

Այդ նոյն անմեղ  զոհերն են, որոնք  գեղեցիկ, պայծառ եւ       խաղաղ  կեանք կը փնտռեն:

 

Այդ զոհերը նման են  Եէմէնի, Հալէպի,    Տարհայի, Դամասկոսի եւ Մուսուլի մէջ իրենց աչքերը բացած      անմեղ  մարդոց, որոնք  տարբեր հանգամանքներու  եւ ստեղծուած  «ոչ  պատահական» միջավայրերու մէջ իրենց  ողբը   կուզեն լսելի դարձնել:

Անոնք կուզեն, իրենց ցաւը  աշխարհին հետ կիսել: Այն աշխարհին, որ զբաղ է հրեշտակներու  սեռը ճշդելու գործով:

 

Այն աշխարհին, որ կը կարծէ թէ  Միջին Արեւելքը  արեան   աւազաններու վերածելով աւելի  հեշտ պիտի  դարձնէ     գործի լծել  իր «հեռակարավառման    վահանակ»ը:

 

Ս. Ա.

 

 

Սեւակ Պապիկեան երեւոյթը

 

 

sevag-main

 

Պէյրութահայ երիտասարդ  Սեւակ Պապիկեան  մասնակից է     միջազգային վարկ ունեցող    եւ Qatar Foundation-ի    հովանաւորութեամբ  գործող   Stars of science  մրցախաղին:  Ան, իր կատարած  գիւտով  յաջողած է դառնալ   ոչ միայն լիբանանեան    այլ համարաբական    գիտական  շրջանակներու ուշադրութեան  արժանի  ճարատագէտ:

Սեւակ  մէկն է  այն հարիւրներէն, որոնք    այսօր  իրենց ստացած ուսումը  կատարելագործելէ ետք նետուած են կեանքի  ճանապարհ  եւ  դրական  նոր որակներ բերելով  կը փորձեն լսելի դարձնել, իրենց  սերունդին ձայնը:

Այն սերունդին, որ   իր աչքերը  բացաւ  լիբանանեան  պատերազմի  ամէնէն ծանր  փուլերէն  մէկուն ատեն  ու կեանքի ու մահուան  ճանապարհներէն քալելով    հասաւ   այսօրուան  իր բարձունքին:  Թէպետեւ Սեւակին ու անոր նմաններուն մասին խօսելու պահուն  վաղ է գնահատականներ  տալը սակայն   բացորոշ է նաեւ, որ  իր  ան եւ իր նմանները անտեսելով  ամէն  անկումային       մօտեցում  մագլցեցան     հասնելու համար     ցանկացած մարդու համար  կարեւոր համարուող յաջողութեան  գագաթներ:

Անոնք  հռետորական բառեր չունին: Մեծ բառերու, մեծ գաղափարներու եւ աշխարհ փոխելու    ճոռոմ  ու խեղկատակ   հռետորականներ չեն կարդար:

 Կ’ուզեն մեր  ու իրենց կեանքը բարելաւել: Այդ է, իրենց ուզածը:  Այդքան պարզ ու  յստակ: Երբ հայկական  մամուլի էջերը կը թերթենք, շատ յաճախ կը հանդիպինք     ազնուազարմ բարերարներո նկարներուն,   առաջնորդներու կամ  ղեկավարներու    փայլուն խօսքերուն:

Շատ  յաճախ կը մոռնանք  պարզ մարդը:  Այն մարդը, որ մեր նման է եւ  որ    պատրաստ է   դրական  բան մը  տալ մեր կենաքին, բոլորի կեանքին: Սեւակ անոնցմէ  մէկն է: Ան  3D  համակարգով  գործող  տպագրական համակարգի հեղինակն է, որուն գիւտը դրական յեղաշրջում պիտի  բերէ  ամբողջ  աշարհին համար:

Գնահատենք զինք: Գնահատենք, իր նմանները:

 

 

Սագօ Արեան

Քանի՞ Սագօ Գույումճեաններ պիտի զոհուին Հալէպի մէջ, որ մենք արթննանք մեր խոր քունէն

 

 

հալէպ սագօԱնցեալ կիրակի օր  հայկական «Նոր գիւղ» թաղամասին մէջ  ծանրօրէն վիրաւորուելէ ետք, երէկ   ՀՄՄ-ի  Հալէպի նուիրեալ անդամներէն ՝ Սագօ Գույումճեան      իր մահկանացուն կը  կնքէր  «Ալ Րազի» հիւանդանոցէն ներս:     Արդէն   150-է աւելի  զոհեր    տուած հալէպահայ  համայնքը կը շարունակէ ապրիլ իր ամէնէն օրհասական պահերը:  Հինգ  երկար  տարիներ, պատերազմի, արեան,  անորոշութեան  եւ կորուստի: Ու այս բոլորին դիմաց   մեր  բոլորին  անտարբեր հայացքները  եւ    գետնի վրայ բան մը փոխել չկարենալու համոզումը:  Հալէպը այսօր կը դատարկուի: Ու    երեւելի է նաեւ, որ  նոյնիսկ այսօր տեղի ունեցող ամենածանր   ռազմական  գործողութիւններէն ետք,  երբեմնի Միջին Արեւելքի հայութեան  կեդրոնական     գաղութը     ականատես պիտի  դառնայ հայաթափման  նոր ալիքի մը:  Այս բոլորին մէջ    բնականաբար, երբեք  արդար պիտի չըլլար   քննադատել   բոլոր անոնց,  որոնք   ինչ-ինչ պայմաններէ մղուելով պիտի լքեն իրենց սիրելի ծննդավայրը:  Տակաւին չենք խօսիր,անոնց մասին, որոնք վայրկեան առաջ կ’ուզեն Հալէպէն հեռանալ, բայց պարզ  տոմսի մը   գումարը չունենալնուն համար ստիպուած են իրենց   առօրեան շարունակել, սպասելով խաղաղութեան  աղաւնիին, որ    առնուազն այս պահուն        տեսադաշտին   մէջ չ’երեւիր:  Տակաւին չըսենք, այն հարիւրներուն մասին, որոնք յառաջացեալ  տարիքի մէջ  գտնուելու  հետեւանքով   յանձնուած են  «դառն ճակատագիր» ըսուածին եւ կը սպասեն իրենց  ճակատագրի    վերջին  խազին:

Այս բոլորը կան: Այս բոլորը իրաւացի են, սակայն  տխուրն ու   այպանելին   հայութեան ընդհանուր կեցուածքն է Հալէպի   առընթեր:

Այն հայութեան, որ տակաւին չհասկցաւ, որ Հալէպը   Պէյրութ չէ:  Այն հայութեան, որ մինչեւ այս պահը կը  մտածէ, որ միայն   փող հաւաքելով եւ   հաշթէկներ    ընելով կամ  սուրիահայութեան համար  համերգ կազմակերպելով պիտի   մաքրուի  Հալէպի վէրքը:

Պէտք է նաեւ դիտարկել, որ բոլորին համար յստակ է, որ Սուրիոյ  պատերազմը     բաւական երկար պիտի տեւէ ու բացի ատկէ  այս  պատերազմին  մէջ յաղթական կողմեր պիտի չըլլան:

Պարտուողը Սուրիան է: Պարտուողը Հալէպն է ու  հալէպահայութիւնը:

Այս խօսքերը չպէտք է համարել յուսահատական    շեշտով  արտաբերուած  նախադասութիւններ, հապա  ճշմարտութիւնները   տեսնելու իրական կոչ:

Վէրջին առնուազն 3  տարիներուն սուրիահայութեան, բայց մանաւանդ  վիրաւոր հալէպահայութեան թեման դարձաւ հայութեան  սեղանին  դրուած    գլխաւոր գերխնդիրներէն մին:   Եղան տարաբնոյթ ժողովներ, քննարկումներ եւ հանդիպումներ ու  ցաւալին ու ընդվզեցնողը այդ ժողովներուն անարդիւնաւէտ ըլլալն էր:

Հայաստան Հալէպի հարցով, թէեւ աւելի առաձգական էր ու     բրակմաթիք, ապա  նաեւ  տամասկոտ, սպասելով սփիւռքի  մարմիններուն Հալէպի ուղղութեամբ կայացնելիք ընդհանուր վճիռին: Ամիսներն ու օրերը հալեցան, բայց Հալէպի վէրքը մնաց բաց ու անբուժելի: Իսկ այսօր, երբ քաղաքը յայտնուած է «մեծ  ճակատամարտ»ի բովին մէջ, այսօր    ի՞նչ պիտի ըսենք մենք բոլորս, ցայսօր Հալէպ  մնացող մեր հարազատներուն:

Արդեօ՞ք մենք կը հասկնանք տագնապին իսկական խորութիւնը:

Արդեօ՞ք մենք կը գիտակցինք, որ  հալէպահայութեան անվտանգութիւնը      կը գտնուի լուրջ փորձաքարի առաջ:

Եթէ   կը հասկնանք, ապա    պախարակելի է,  մեր բոլորին հաւաքական     լռութիւնը: Իսկ, եթէ ոչ, ապա   Սագօ Գույումճեանի, անոր անմխիթար ընտանիքին ու հարազատներուն, անոր լեղապատառ   եղած  այրիին   ցաւին  արձագանքները պէտք է մեզի համար հնչեն, որպէս   արթնութեան  վերջին ահազանգ:  Այլապէս Հալէպին սպասող դաժան   ճակատագրին դիմաց պատասխանատու ենք բոլորս,  բայց մանաւանդ այն մարմինները, որոնք  կոչուած  են մեր ժողովուրդը նման  օրհասային պահերու  փրկել ու հասցընել դէպի ապահով ափ:

 «Արարատ»/Պէյրութ

 

 

33 Տարի անց Լիզպոնի պատգամը կը մնայ նոյնը

 

Lizbon  MAIN BEST

33 Տարի  առաջ այսօր    Փորթուգալիոյ մայրաքաղաք  Լիզպոնի  մէջ    պէյրութահայ  հինգ    երիտասարդներ  կը գրաւէին Թուրքիոյ  դեսպանատան շէնքը:  Կարճ ժամանակ  տեւած գործողութեան  ընթացքին    անոնց կողմէ հրապարակ  կը հանուէր հաղորդագրութիւն, աշխարհին յուշելու արեւմտահայութեան      արդար   դատին պահանջները: Տղաքը       գերագոյն զոհաբերութեան  օրինակ դառնալով  օդը կը հանէին դեսպանատունը եւ ալ կը նահատակուէին  դառնալով մասունք ՝ հայ  ազատագրական պայքարի       ընդհանուր հոլովոյթին մէջ:

Արան, Սարգիսը, Սեդրակը, Վաչէն եւ Սիմոնը սովորական     արարքով, չէ որ կը  մտնէին  հայոց արդի պատմութեան էջերուն մէջ:

Անոնք  հերոսներ էին,  որ նախընտրեցին իրենց սեփական  եսը զոհաբերել  յանուն  հաւաքական   եսի մը,  որ այդ օրերուն       կը շնչէր  Թուրքիոյ դէմ տարուող   զինեալ  պայքարի   տարբեր   դրօշներով:

Նպատակ ունենալով      միջազգային հանրութեան ուշադրութիւնը գրաւել եւ      քանդել  լռութեան  պատը, անոնք  կը  դառնային   իրական սրբապատկերներ:

Սերունդներուն համար ներշնչարան  եւ  հայու  ուխտի վերանորոգման  համար      մշտավառ քուրա:

Գիտէին Լիզպոնի հերոսները,  քաջ գիտէին, որ  իրենց արարքով Թուրքիան    պիտի մնար անդրդուելի, ու գիտէին  նաեւ, որ իրենց արարքին դիմաց  Եւրոպացի իշխանաւորներու գութը պիտի չշարժէր   յիշելու համար  մէկ ու կէս  միլիոնն ու     ամբողջ արեւմտհայասատանի տեղահանումն ու այդ ժողովուրդի  հարստահարումն ու գաղթական դառնալը:

Գիտէին  այս բոլորը, բայց    վճռած էին  քալել      իրենց  ճանապարահով:

Ոչ  անոր համար, որ   պարտուած էին կեանքէն:

Ոչ անոր համար, որ ունէին ընկերային ծանր պայմաններ եւ ոչ անոր համար,  որ  ճնշուած կ’ապրէին Լիբանանի  մէջ:

Այդպիսի    պատճառներ   չկային  այդ տղոց համար:  Անոնց  հիմնական նպատակը  մեր  ժողովուրդի արի երակը արթուն պահելն  էր, որովհետեւ կը հաւատային, որ իրենց  արարքէն տարիներ անց  պիտի գան նորեր, որոնք պիտի համալրեն այդ զոհաբերումի     ճանապարհին հաւատացողներուն շարքերը:

Ճիշդ է, որ Լիզպոնի արարքը      տակաւին կը սպասէ իր    վերջնական գնահատականին:

Լիզպոնի տղաքը կը սպասեն, որ հայութիւնը իր բոլոր      երանգներով ճիշդ գնահատէ   իրենց  սխրանքը եւ   տեղին արժեւորում տայ   անոնց զոհողութեան:

Ու թերեւս      արժէք ալ չունի այդ    գնահատականը,  այնքան   ժամանակ,  որ այդ տղաքը հաւատքով գացին  նետուելու կրակին մէջ:

Հաւատացին, իրենց սկզբունքներուն  ու այսօր ալ  կը մնան, որպէս  լուսատու փարոսներ մեր կեանքի ամէնէն  ծանր ու մութ պահերուն:

Անոնք, Պէյրութի ամէնէն խուլ ու նեղ  թաղերէն վեր խոյացող այդ սրբազան խենթերը լուծեցին    մէկ խնդիր:

Բացատրեցին,  կերտեցին,  ստեղծեցին մէկ վառ  օրինակ եւ յուշեցին  մեզի  ու աշխարհին, որ հայու  հրացանը  պիտի ուղղուի  միայն   այն ուղղութեամբ,  ուր    դար ու դարեր    խեղդուած եղած է    է հայու  իրաւունքն   իւրացուած  ու բռնագրաւուած անոր հողն  ու օճախը:

 

«Մեր թշնամին թուրքն է»,  պատգամեցին Լիզպոնի տղաքը: Այն թուրքը, որ  այսօր ալ կը շարունակէ    դրժել   Հայոց Ցեղասպանութեան  փաստը   ու այն  թուրքը, որ կը շարունակէ արիւն հոսեցնել  արեւտահայաստանի  հողերուն վրայ ապրող   քիւրտերուն     դէմ:

Մինչեւ պատմական  ճշմարտութիւններուն  երես հանուիլը, մինչեւ    արդարութեան յաղթանակելը,   Լիզպոնի տղոց  անհանագիստ   հոգին   պիտի շարունակէ   լոյս տալ մեր մութ ու շուար  օրերուն  ու ժամանակին:

Անշեղ, ինչպէս իրենցմէ  առաջ   սրբազան  գործին   հաւատացողները:

Անխախտ,  ինչպէս  իրենցմէ առաջ Սասունի ու  Զէյթունի  բարձունքներուն վրայ ապստամբողները ՝ Լիզպոնի տղաքը   դարձան   մեր  ճանապարհին ուղեկից:

Անոնք  զէնք չբարձրացուցին հայու վրայ:

Անոնց թիրախը հայը չեղաւ:

Ու անոնք  այսօր, աւելի քան որեւէ ժամանակ  պիտի շարունակեն մնալ արդարութեան  մարտիկներ:

Անմեռ, վեհ եւ  նուիրական:

 

Հայաստանի ոչ Քրիստոնեայ Վարդավառը

 

Vardavar

«Կը զարմանամ, ինչպէս կարելի է   յղի կնոջ մը    այդքան անակնկալ եւ յարձակողական  ոճով  ջուր սրսկել»  կը  պատմէ    պատմաբան ընկեր մը ըսելով  նաեւ, որ «ես  աչքերովս  տեսայ, թէ ինչպէս յղի  կինը կը նուաղէր  եւ  վատ դրութեան մէջ կը յայտնուէր…»

 

Հայաստանի մէջ   նման երեւոյթները   դարձած են բնական:  Վարդավառի   տօնին  հետ կապուած   ծանօթներու,  բայց մանաւանդ  անծանօթներու վրայ ջուր սրսկելու, այն ալ վնաս  հասցընելու, զարմանք  ապրեցնելու, անակնկալ մը ըրած ըլլալու «հերոսութիւն»ը  դարձած է      ընդունելի բան մը: Ու այս տհաճ խաղին մէջ,  տուժողներն են, որ անխօս ու լուռ կը  հեռանան խաղէն…

Պատրուակը    Քրիստոսի պայծառակերպութեան  տօնն է, որ  սակայն    ոչ մէկ աղերս ունի  մեր աչքին առաջ  եղածներուն հետ:

Իրօք Քրիստոս այդպէս թելադրե՞ց:

Քրիստոս ըսաւ, ծանօթ- անծանօթիդ   յիմարօրէն    ու  վնաս հասցընելու  չափ      ջուր թափէ,  վախցուր, անակնկալի  բե՞ր:

Անշուշտ ո՛չ:

 

Եթէ  ջուրը օրհնութեան եւ    մաքրուելու    խորհրդանշիշն է, ապա   ուրեմն    այս մօտեցումները  չեն ծառայեր  ջուրով  մաքրուելու, ջուրով    վերափոխուելու, ջուրով  նորանալու իմաստներուն:

Ոչ միայն  Կովասեան տարածաշրջանին, այլ ամբողջ  աշխարհին մէջ  ջուրը  կենսական      է:  Անոր էական        դրոյթը եւ պէտքը      պիտի մղեն  շրջանի ժողովուրդները նոր պատերազմներու  երթալու:

Ու այս բոլորին դիմաց   ջուրով հարուստ մեր երկիրը  կը շարունակէ բոլոր  իմաստներով  մսխել      բնութեան  կողմէ մեզի տրուած   այդ   կենարար պաշարը:

Բարոյախօսական  մօտեցումներէն անդին, Հայաստանի մէջ   Վարդավառի տօնին   ընթացքին ջուրին հանդէպ մարդոց ունեցած  անհոգ  վերաբերմունքը   կը մատնէ  նաեւ, որ  անոնք, ոչ միայն չեն գիտեր, թէ ինչ կ’ընեն.. այլ  նաեւ    հետաքրքրուած  ալ չեն  մեր երկրի ունեցած  պաշարներուն  պիտանի   օգտագործմամբ:

 

Այս բոլորէն  զատ    ճշմարտութիւն է նաեւ, որ Հայաստանեայց եկեղեցին  ալ    այս   տհաճ   եւ ձեւական      եղանակներուն դիմաց  կը շարունակէ իր լռութիւնը:  Իսկ հեթանոսական շրջանին, (տրուած  ըլլալով, որ    այս տօնը կը վերագրուի   հեթանոս  հայերու  ժամանակներէն մեզի հասած  տօնի մը) վստահ  պէտք   է ըլլալ, որ       մեր ժամանակներէն  շատ առաջ   այս տօնով ուրախացող եւ բնութեան  շնորհակալութիւն  յայտնող  հեթանոս մեր նախնիները  վստահաբար  այսօրուան յիմար   ձեւերով   «ջուրի խաղեր»  պիտի չխաղային:

Ամէն պարագայի        այս տարի ալ  Վարդավառը նոյն կերպ  պիտի նշուի ու  պատահական  մարդիկ ու անցորդներ   հերթական անգամ  պիտի դառնան  զոհը այս «տհաճ խաղին»:

 

Հայ  եկեղեցին ալ պիտի փորձէ ամէն  գնով   իր շարքերուն  մէջ նոր   հաւատացեալներ համալրելու   համար լուռ մնալ    այս տհաճ երեւոյթին  դիմաց ու հերթական  անգամ Քրիստոսի  պայծառակերպութեան   աստուածային  խորհուրդին  մասին խօսելով      «օրինականութեան»  շպար մը  քսել  «նոր հայերու»         անտեղի   արարքներուն:

 

Ոչ ոք, դէմ է, որ  Հայաստան աշխարհն ու հայութիւնը փառաբանեն  դարիւ-  դարիւ մեր   ցասումին ու     ցեղի   խորհուրդներուն  հետ հոսած ու ապրած   ջուրի     էութիւնը: Մենք  սակայն, դէմ  պէտք է ըլլանք այդ     սրբող  ու մաքրող  ջուրը մսխելուն:

 

Աշխարհը արիւնով պատող  եւ հերոսական  Արցախի   երկինքի  սեւ ամպեր կուտաող նաւթի դարաշրջանը իր     մայրամուտին  կը մօտենայ: Ու ատոր դիմաց  պիտի  երեւի «ջուրի դարաշրջան»ի արեւը, որ   պիտի ըլլայ բարութեան եւ օրհնութեան շնորհներ  տուող    շրջան մը  ամբողջ մարդկութեան համար:  Ջուրը     սեւ նաւթին դիմաց միակ   ուժ ունեցող      զէնքն է : Այդ մասին պէտք է մտածենք:   Հայաստան աշխարհի մէն մի կաթիլ ջուր մեր ուշադրութեան     արժանի   պէտք է ըլլայ:

 

 «Զիլ Խօսք»

 

 

Մելգոնեանցիները Փիքնիքի ճանապարհին…

Մելգոնեան դպրոց

Տարբեր առիթներով  կը գրուի  Սփիւռքի  հայկական  վարժարաններու  մասին:   Սփիւռքի  հայապահպանութեան ամրոց համարուող  հիմնարկներու  փակումը  կը շարունակէ յուզել   հայութեան   լայն  հասարակութիւնները: Արեւմտահյերէն  ջամբելու սփիւռքեան  ովասիսներուն ամէնէն   վաւերական   կեդրոններէն  էր   Կիպրոսի    սրտին  վրայ   (Նիկոսիա) հաստատուած     «Մելգոնեան կրթական հաստատութիւն»ը (ՄԿՀ):     1924 –ին իր դռները հայ որբուկներուն   առջեւ բացած վարժարանը կը փակուէր          2005-ին: Վերջին  տարիներուն դպրոցը դարձեալ   կը դառնար    հետաքրքրութեան առանցք եւ տարբեր առիթներով  բարձրաձայն կը խօսուէր   վարժարանի  վերաբացման կարելիութիւններուն  մասին:  Հայ Բարեգործական    ընդհանուր  Միութիւնէն (ՀԲԸՄ)  բացի  վարժարանի     շրջանաւարտները  եւս     տարբեր  երկիրներու մէջ     քով- քովի գալով    կը փորձէին Մելգոնեանի  «կրակ»ը վառ   պահել  եւ        խօսիլ  իրենց  ունեցած ապրումներուն   եւ  յիշատակներուն  մասին:   Անոնք կը  կազմակերպեն հաւաքներ,   հանդիպումներ,  յիշատակի  երեկոներ   եւ   տարբեր տիպի  միջոցառումներ: Այս միջոցառումներու  ամէնէն  «թէժ»ը պիտի կայացուի  յառաջիկայ  Յուլիսին նոյնինքն        Նիկոսիոյ   մէջ:   Աշխարհի տարբեր ցամաքներէն  Կիպրոս  ժամանող   շրջանաւարտները   փիքնիք մը կազմակերպելով    պիտի փորձեն   փոշիէն   հանել       Գրիգոր եւ Կարապետ Աղա Մելգոնեաններուն  յիշատակը: Աւելին  անոնք   փիքնիք  ընելով  պիտի  խօսին       արեւմտահայ լեզուի  փրկութեան  մասին,  չնայած անոր, որ շատ հաւանական է, որ  անոնց մեծ մասը   անգլիախօս  հայրենակիցներ են:  Բոլորը միասին   իրար  քով  գալով  անշուշտ միշտ  փիքնիքի        շրջանակին  մէջ պիտի  գովերգեն անցեալը  ( ինչպէս միշտ) եւ  ապա   գեղեցիկ  ժամանակներ անցնելով պիտի մեկնին իրենց տուները :

Այս  «վաւերական» միջոցառման  արդիւնքով Մելգոնեան վարժարանի   փակ  սեւ դարպասը   դարձեալ իր դռնեերէն  պիտի չբանայ ուսման ծարաւի  աշակերտներուն  առջեւ: Փոշիի  տուն դարձած         Մելգոնեանի      գրադարանը պիտի չազատի փոշեկոլոլ իր վիճակէն:

Մատեանները հոն պիտի  դարձեալ    մսին: Զանգը, որ լռած է  պիտի շարունակէ       իր ամեհի լռութիւնը  տարածել     մեծ փակին   վրայ:   Շրջափակին  մէջ եղող կիսանդրիները  եւս իրար պիտի նային ու  պահ մը զարմանք ապրելէ ետք  պիտի շարունակեն իրենց  ամեհի լռութեան  շուքը  տարածել   ամէն դի:

Այսպէս  Մելգոնեանի  «ցաւով»  տառապող մեր հայրենակիցները   էջ մըն ալ պիտի  դարձնեն իրենց սիրելի դպրոցի     արդէն փակուած  տոմարէն:

Էջը պիտի  դարձնեն,  սփիւռքի  հայութեան  վերջին  շրջանի պատմութիւնը ամրագրելով   Մելգոնեանի  կրթարանի  մահով:

Էջը  պիտի   դարձնեն իրենց        խեղկատակութիւններով:

Էջը պիտի դարձնեն    լախտի հարուած մը իջեցնելով      հայրենասիրութեան   փարոս  դարձած  այդ  կրթարանի    փրկութեան վերջին յոյսի գլխուն:

Մելգոնեանի  ճանապարհը   փիքնիքներու  ճանապարհ  մը չէ:

Աւելին  անլուրջ   մօտեցումներով    եւ    լալկան  երգերով    անցեալը  գովերգելու  կեղծաւոր  վարքով   պիտի շարունակենք աւելիով  խրուիլ     ձուլումի   հեղհեղատներուն   մէջ:

 «Զիլ Խօսք»

Սփիւռքի կամաւորական գունդեր

կամաւորներ

Կամավորականների առաջին խմբերը հասան Արցախ թիկունք կանգնելու համար հայ զինվորին

 

Արցախի մէջ     եղած   դէպքերը      համահայկական  իսկական  նոր օրակարգ ձեւաւորեցին: Փաստուեցաւ  նաեւ,  որ  28     տարի առաջ հայ ժողովուրդը մէկ հիմնական  նպատակի շուրջ  համախմբած Ղարաբաղը, ունի   նոյն   ուժնութիւնը  բոլոր օրակարգերը փոխելու  եւ     ամբողջ հայութեան  իրական ներուժը   իր ուղղութեամբ   լարելու:  Սփիւռքը  եւս փոխեց իր  օրակարգերը   եւ  բոլորին համար  Արցախեան   ճակատներուն վրայ սահման պահող մեր զինուորներէն սկսաել մինչեւ ամենափոքր  ռազմական       դէպքերը  դարձան  ուշադրութեան առարկայ:     Ընկերային ցանցերէն մինչեւ անհատական  մակարդակի վրայ եղած  խօսակցութիւններու  հիմնական  առանցքը կը շարունակէ մնալ Արցախը: Իրականութիւն է նաեւ,  որ  պատրաստի ծրագիրներու պակասին հետեւանքով  ներկայ  խանդավառութիւնը կրնայ նուազիլ կամ մարիլ: Սա   շատ բնական  երեւոյթ է  եւ այս  գործօնին վրայ կը յենի  մեր հակառակորդը:  Այսինքն մեզի տալով   համեմատական խաղաղութեան պայմաններ   կը փորձէ մեր ներկայ զգօն վիճակը  տանիլ նուազագոյնի եւ  օգտուիլ  բացթողումներէն  ու կրկին  հարուածել:

Գաղափարական  հէնքով  եղած  որոնումներու ընդհանուր պարունակին մէջ պէտք է  անպայման  տեսնել,  որ սփիւռքը այսօր կ’ապրի գաղափարական իրական  տագնապ: Մինչ ութսունականներու  աււարտին  արցախեան գոյամարտի  իւրաքանչիւր փուլ  ստեղծարար  նոր  շերտեր կը բանար  սփիւռքահայութեան     մօտեցումներուն մէջ այսօր նկատելի է, որ   սփիւռքը դադրած է ստեղծարար    ուժ մը  ունենալէ:  Այս իրավիճակին մէջ      գաղափարական երազով  սկիզբ առնելիք  իւրաքանչիւր   գործ  վստահաբար  պիտի տանի նոր   յաջողութեան եւ այս առւմով այսօր  ամէնէն  կարեւոր հրամայականներէն մէկն է    կերտել սփիւռքահայ կամաւորներու բանակ:      Այս  գործին հիմնական նպատակը պիտի ըլլայ  հայրենիք- սփիւռք   առնչութիւնը    ժողովասրահներէն եւ սալոններէն փոխադրել իրական  դաշտ  մանաւանդ, որ նման  աշխատանք մը մեծ ոգեղէն լիցք  պիտի  տայ, ոչ միայն   սահմանը  պահող մեր զինուորներուն, այլ  նոյնիսկ անոնց, որ     սփիւռքի ամէնէն հեռաւոր   անկիւններուն մէջ ինքնութեան  լուրջ  տագնապ կ’ապրին:   Հարցումին, թէ ինչպէս կարելի է նման   աշխատանք մը իրականացնել, պէտք է պատասխանել համապատասխան   ծրագիրներով, որոնք   պիտի ունենան երկարաժամկէտ եւ  կարճաժամկէտ    առանցքներ եւ  մօտեցումներ:   Եթէ պահ նոյնիսկ համարենք, որ սահմանին վրայ     մենք այսօր մարդկային  ներուժի խնդիր չունինք  պէտք է  հասկնանք, որ նման ծրագրի մը  յաջողութիւնը  նոր ուղիներ պիտի բանայ  մեզի համար:

 

Բերդի  անառիկութիւնը  ունեցող Շուշին   գրաւել  կրցող   ժողովուրդին  համար  նոյնքան հեշտ է հարիւրաւոր սփիւռքահայ     կամաւորներ ընդունիլ, պատրաստել  զանոնք  եւ  ճակատ   առաջնորդել:

Բացի  այս բոլորէն   այսօր վստահաբար  քիչ չէ  թիւը այն կամաւորներուն, որոնք   իրենց  երկիրներուն  մէջ նման  ազդանշանի մը կը սպասեն:

Սփիւռքի կամաւորական  գունդեր ստեղծելու  առաջարկը  լոկ երազանք մը չէ: Այն կը դառնայ իրականութիւն,  եթէ մենք բոլորս  հասկնանք  ու հաւատանք նման վեհ գործի մը կենսականութեան:

Զարեհ Սրբազանը չէր պոռար քարոզի պահուն

Զարեհ Սրբազան Շապիկ

 

Պիտի տեսնե՞մ, բախտը պիտի ունենամ  անգամ մըն ալ տեսնել Զարեհ Սրբազանի  նման  արժանաւոր, վսեմ,  մաքրաբարոյ եւ  բոլորիս Քրիստոսի կենդանի օրինակ դարձած  կերպարին  մօտէն  քալող  կերպար մը: Զարեհ Սրբազանը  բեմերէն  չէր պոռար,  հարցազրոյցներ չէր տար,  մեծախօսիկ բառերով   հանդէս չէր գար:    Անոր   գերագոյն արժէքը  Քրիստոսի  հայացումն էր:  Քրիստոսի իրական  ոգին մեր մէջ  ցանելու առաքելութիւնը:   Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան    Պիքֆայաի   դպրեավանքին մէջ  իրեն աշակերտած հարիւրաւոր աշակերտներէն  զատ  լուսահոգի  Տ. Զարեհ Արք. Ազնաւուրեանը,  ունէր  վանքի շրջափակէն դուրս  ապրող հազարաւոր  աշակերտներ: Մենք բոլորս իր աշակերտներ էինք: Խոնարահաբար  կը պատասխանէր մեր բոլոր հարցումներուն,     տատանումներու պահերուն   իր   պարթեւական հասակով   կը խօսէր մեզի:  Քրիստոսի  ոգեղէն էութիւնը նոր  պատկեր  կը ստանար   անոր    մաքուր   բերնէն ելած  սրբագոյն  բառերով:  Անապական  ջուրով  կը  մաքրէր մեր մեղքերը եւ հեզութեամբ կը լուար  իր աշակերտներուն  ոտքերը:    Սրբազան հօր  հետ մեր ապրած  ամէն ռոպէն  երանական պահ էր:  Չէր  խօսէր մեծ բառերով: Քրիստոնէութիւնն ու եկեղեցին  չէր շփոթեր այլ բաներու  հետ   ու մանաւանդ  իր  խոնարհ   հոգեւորականի կերպարով մեզ  կը մօտեցնէր  եկեղեցիէն: Եթէ  եկեղեցին Քրիստոսի հարսն է ապա   Զարեհ Սրբազանը իր երկրային  կեանքը  վերածեց      մեզ դէպի եկեղեցին տանող  իսկական  կամուրջի մը:

Իր աշակերտները  այնքան սիրեցին զինք, որ       հիւանդութեան օրերուն իրենց մարմի  օրկանն անգամ նուիրաբերեցին անոր: Բոլորս կը հաւատայինք, որ Սրբազանը պիտի առողջանայ եւ բուժուի: Չէինք հաւատար, որ դարանակալ    հիւանդութիւնը  պիտի   կրնայ հիւծել մեր սիրելի Սրբազան հօր մարմինը:     Աւելի ուշ համոզուեցանք, որ անոր երկրային կեանքը հասած է  իր լրումին ու Սրբազանը այլեւս մեր հետ  չէ:

Կը մնան  անոր իմաստուն խօսքերը,  քրիստոնէաբարոյ  ուսմունքը ու  մեզ բոլորիս կտակած  իրական հաւատքի  սերմը,  որ  ամէն տատանումէ  ետք   պիտի ցանուի  պարարտ հողին մէջ:

 

Մեր մեղքերը, փուճ յոխորանքը եւ ինքախաբէութիւնը    մաքրաջրող   Զարեհ Սրբազանը  իր նուիրական խօսքով   մեզի համար,   ինչպէս երէկ այսօր եւս անսասան     փարոսն է  հասնելու Քրիստոսի իրական   բառին:  Անոր  հաւատքի բառը  մեր մէջ     պարարտ պիտի դառնայ   եւ  բաշխուած օրհնութեան պէս  պիտի տարածուի         սիրտերուն եւ հոգիներուն  մէջ:

Սրբազան հօր աւանդը  եւ անոր     ապրեցնող  խօսքը այսօր աւելի քան որեւէ ժամանակ  վահան են մեզի  համար         մտնելու  տաճարէն  ներս եւ  աղօթելու մեր եկեղեցւոյ բարօրութեան համար:

Սրբազանը չէր  պոռար  քարոզ տուած պահուն:

Քրիստոս ինք եւս  չէր պոռար     քարոզած  պահուն:

Սրբազան հօր  սրբութեան  սքեմը եւ անոր          համոզիչ  քարոզները  դաս թող   ըլլան բոլոր անոնց, որ  կոչուած են այսօր անսասան պահել  Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ  Եկեղեցին:

 

Սագօ Արեան